Procedura in vitro daje nadzieję na rodzicielstwo nawet w sytuacjach, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu wydawały się bezwyjściowe. Pacjentki rozważające tę opcję często zadają pytanie o wiek, w którym to rozwiązanie ma szanse powodzenia. W przypadku zajścia w ciążę czas bezpośrednio wpływa na rokowania.
Zegar biologiczny a skuteczność procedury in vitro
Fizjologia kobiecego organizmu jest nieubłagana i ściśle skorelowana z upływem czasu. Kobieta rodzi się z określoną pulą oocytów która nie odnawia się w ciągu życia, lecz ulega systematycznemu zmniejszaniu. Proces ten przyspiesza znacząco po 35. roku życia, co bezpośrednio przekłada się na skuteczność in vitro. Nie chodzi tu jednak wyłącznie o liczbę dostępnych oocytów, czyli tak zwaną rezerwę jajnikową. Równie istotnym, a może nawet ważniejszym parametrem jest ich jakość. Wraz z wiekiem rośnie odsetek nieprawidłowości genetycznych w oocytach, co utrudnia uzyskanie prawidłowego zarodka, jego zagnieżdżenie się w macicy oraz donoszenie ciąży. Nawet najbardziej zaawansowane techniki laboratoryjne nie są w stanie naprawić jakości materiału genetycznego, jeśli ten uległ degradacji związanej z procesem starzenia się komórek.
Szanse na sukces i granice wieku
Najwyższą skuteczność in vitro obserwuje się u kobiet przed 30. rokiem życia. Sytuacja zmienia się dynamicznie w kolejnych dekadach życia. Po przekroczeniu 40. roku życia szansa na uzyskanie ciąży z własnych komórek jajowych drastycznie maleje i oscyluje zazwyczaj w granicach kilku do kilkunastu procent na jeden cykl. U pacjentek po 42. czy 43. roku życia uzyskanie prawidłowej genetycznie ciąży z własnych oocytów staje się wyzwaniem i zdarza się rzadko.
Polskie ustawodawstwo dotyczące leczenia niepłodności nie definiuje sztywnej górnej granicy wieku kobiety, do której można przeprowadzić procedurę in vitro. Ustawa o leczeniu niepłodności posługuje się terminem wieku rozrodczego, co pozostawia pewne pole do interpretacji. W praktyce klinicznej większość ośrodków w Polsce przyjmuje własne regulacje oparte na wytycznych towarzystw naukowych. Zazwyczaj granicą dla procedur z wykorzystaniem własnych komórek jajowych jest wiek około 42-43 lat.
Adopcja komórki jajowej jako szansa dla dojrzałych kobiet
Dla pacjentek, u których wygasła już czynność jajników lub których komórki jajowe nie pozwalają na uzyskanie zdrowego zarodka, medycyna oferuje rozwiązanie w postaci dawstwa oocytów. Procedura in vitro z wykorzystaniem komórek jajowych od anonimowej dawczyni pozwala na znaczne przesunięcie granicy wieku, w którym możliwe jest zajście w ciążę. Macica starzeje się znacznie wolniej niż jajniki i przy odpowiednim przygotowaniu hormonalnym jest w stanie przyjąć zarodek oraz utrzymać ciążę nawet u kobiety w wieku okołomenopauzalnym. W przypadku tej metody większość klinik w Polsce ustala górną granicę wieku biorczyni na poziomie około 49-50 lat. Granica ta wynika nie tyle z możliwości zajścia w ciążę, co z troski o bezpieczeństwo dla zdrowia oraz dobrostan przyszłego dziecka.
Kiedy najlepiej zgłosić się do specjalisty?
W leczeniu niepłodności niezwykle istotny jest wiek pacjentki, dlatego nie należy zwlekać z wizytą w klinice leczenia niepłodności. Kobiety do 35. roku życia powinny skonsultować się ze specjalistą po roku regularnych, bezskutecznych starań o dziecko. W przypadku pań, które przekroczyły 35. rok życia, okres ten skraca się do sześciu miesięcy. Natomiast kobiety po czterdziestce powinny udać się do lekarza niemal natychmiast po podjęciu decyzji o powiększeniu rodziny.
Podsumowując, jednakowa górna granica wieku dla zajścia w ciążę metodą in vitro dla wszystkich kobiet nie istnieje, ponieważ wszystko zależy od sytuacji konkretnej pary. Wczesna diagnostyka pozwala jednak na szybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia, co może zadecydować o ostatecznym powodzeniu terapii. In vitro jest metodą o wysokiej skuteczności, ale nie jest w stanie całkowicie zatrzymać biologicznego zegara. Wcześniejsze zgłoszenie się po wsparcie do specjalisty jest więc najlepszą opcją dla przyszłych rodziców.
Źródła:
Diagnostyka i leczenie niepłodności – rekomendacje PTMRiE i PTGP 2018
Artykuł sponsorowany
